زبان برنامه نویسی تحت وب PHP (پی‌اچ‌پی)

اگر علاقمند به برنامه نویسی تحت وب باشید، محال است که نام زبان PHP را نشنیده باشید. زبان برنامه نویسی PHP محبوب‌ترین زبان برنامه نویسی سمت سرور به شمار می‌رود که طبق آخرین آمار در سال ۲۰۱۳ بیش از ۲۴۴ میلیون وبسایت توسط زبان پی‌اچ‌پی برنامه نویسی شده‌اند.

زبان برنامه نویسی PHP به دلیل سهولت در یادگیری، متن باز و رایگان بودن، عدم وابستگی به سیستم عامل (مالتی پلتفرم)، منابع یادگیری غنی و… بین برنامه نویسان و طراحان وبسایت بسیار محبوب است.

 

تاریخچه زبان برنامه نویسی PHP

اولین نسخه‌ی زبان پی‌اچ‌پی در سال ۱۹۹۴ توسط راسموس لردورف (Rasmus Lerdorf) نوشته شد و در سال ۱۹۹۵ به طور رسمی منتشر شد. نام PHP در آن زمان از مخفف عبارت Personal Home Page به معنای “صفحه خانگی شخصی (صفحه شخصی)” گرفته شده بود.

هدف لردورف از ایجاد زبان PHP، راه اندازی وبسایت شخصی خود برای قراردادن رزومه و راه‌های ارتباط با وی بوده است.

نسخه دوم PHP نیز در سال ۱۹۹۷ توسط لردورف منتشر شد. البته در این نسخه به دلیل Open Source (متن باز) بودن PHP، عده‌ای از برنامه نویسان به لردورف در توسعه‌ی این زبان و انتشار نسخه دوم کمک کردند.

اما در نسخه سوم، PHP تغییرات بسیار زیادی کرد. دو برنامه نویس به نام‌های Andi Gutmans و Zeev Suraski به لردورف پیوستند و نسخه سوم PHP را تقریبا از ابتدا نوشتند و در سال ۱۹۹۹ منتشر کردند. در همین زمان نام PHP به PHP: Hypertext Preprocessor به معنای “پی‌اچ‌پی: پیش‌پردازنده‌ی ابرمتن” تغییر کرد. دلیل این تغییر نام، افزایش قابلیت‌های PHP بود به صورتی که دیگر نه تنها برای راه‌اندازی یک صفحه شخصی، بلکه برای راه‌اندازی وبسایتی بزرگ با قابلیت‌های فراوان مورد استفاده قرار می‌گرفت.

مدتی بعد Andi Gutmans و Zeev Suraski یک مفسر به نام Zend برای پی‌اچ‌پی طراحی کرده و در سال ۱۹۹۹ منتشر کردند. یکسال بعد یعنی در سال ۲۰۰۰، نسخه چهارم PHP که از Zend 1.0 استفاده می‌کرد منتشر شد.

 آخرین نسخه پایدار PHP نسخه ۵ می‌باشد که در سال ۲۰۰۴ همراه با Zend 2.0 منتشر شد. برای این نسخه، نسخه‌های فرعی زیادی منتشر شده است.

نسخه‌های فرعی ۵٫۱ ، ۵٫۲ ، ۵٫۳ ، ۵٫۴ ، ۵٫۵ به ترتیب در سال‌های ۲۰۰۵ ، ۲۰۰۶ ، ۲۰۰۹ ، ۲۰۱۲ ، ۲۰۱۳ ارائه شدند و ویژگی‌های بسیاری را به زبان PHP اضافه کردند و همچنین تعدادی از دستورات و قابلیت‌های قدیمی و ناامن حذف یا Deprecated شدند.

نسخه ششم PHP به دلیل اهداف ببلند پروازانه‌ای که داشت مرتب به تعویق می‌افتاد و برخی قابلیت‌های آن بر روی نسخه‌های فرعی نسخه ۵ منتشر می‌شد تا اینکه در سال ۲۰۱۰ به طور کلی کار بر روی نسخه ۶ رها شد.

در حال حاضر آخرین نسخه اصلی PHP، نسخه ۷ می‌باشد که به تازگی منتشر شده است اما هنوز به طور عمومی مورد استفاده قرار نمی‌گیرد و بر روی بسیاری از هاستینگ‌ها نیز پشتیبانی نمی‌شود.

 

انعطاف‌پذیری زبان برنامه نویسی PHP

زبان پی‌اچ‌پی یک زبان اسکریپتی (مفسری) می‌باشد که می‌توان به دو روش رویه‌ای (Procedural) و شیءگرا (Object Oriented) برنامه نویسی کرد. البته PHP مانند زبان‌های جاوا یا سی‌شارپ ذاتا شیءگرا نیست و قابلیت شیءگرایی از نسخه سوم به آن اضافه شده و در نسخه‌های بعدی بهبود پیدا کرد.

– PHP مختص به سیستم عامل یا پلتفرم خاصی نیست و قابلیت اجرا بر روی تمامی سیستم عامل‌ها و پلتفرم‌ها را دارد. تنها کافیست یک مفسر PHP برروی پلتفرم مد نظرتان نصب کنید و به سادگی اسکریپت‌های PHP را اجرا کنید. به عنوان مثال می‌توانید بر روی ویندوز از وب‌سرور IIS و در لینوکس از Apache (آپاچی) استفاده کنید.

زبان PHP می‌تواند با انواع پایگاه‌های داده مانند MySql , SQL Server , Oracle , SQLite و… به سادگی ارتباط برقرار کند.

– پی‌اچ‌پی به دلیل سرعت اجرای بالا به منابع سخت افزاری کمتری نیاز دارد و در نتیجه هزینه‌ی میزبانی (هاستینگ) کاهش پیدا می‌کند.

– افزونه‌ها و فریم‌ورک‌های بسیار زیادی برای PHP وجود دارند که اکثرا به صورت متن باز و رایگان عرضه می‌شوند.

– سیستم‌های مدیریت محتوای بسیار زیادی مانند وردپرس، جوملا، دروپال، دیتالایف انجین، ویبولتین و… به زبان PHP نوشته شده‌اند که به صورت رایگان و متن باز ارائه می‌شوند.

– تقریبا اکثر سایت‌های پربازدید و معروف در جهان از زبان PHP استفاده می‌کنند. (مانند یاهو، فیسبوک، ویکی‌پدیا و…)

– انجمن‌های آنلاین بسیاری وجود دارند که دائم درحال تبادل اطلاعات و رفع مشکلات و پاسخ به سوالات کاربران هستند و می‌توان با مطرح کردن پرسش خود در کمترین زبان ممکن به پاسخ مناسب دست یافت.

 

برنامه Hello World در پی‌اچ‌پی

اولین و ساده‌ترین برنامه که با هر زبان برنامه نویسی نوشته می‌شود برنامه Hello World است. این برنامه در زبان برنامه نویسی PHP در کوتاه‌ترین حالت ممکن به شکل زیر نوشته می‌شود:

البته این برنامه را می‌توان به شکل‌های زیر نیز نوشت:

یکی از قابلیت‌های بسیار جالب PHP ترکیب آن با زبان HTML می‌باشد به طوری که می‌توان به سادگی از کدهای PHP در بین کدهای HTML و جاوااسکریپت استفاده کرد. به مثال زیر توجه کنید:

همانطور که مشاهده می‌کنید در مثال بالا از کدهای PHP در بین کدهای HTML استفاده کرده‌ایم. در این حالت، مفسر تنها دستوراتی که بین تگ باز و بسته PHP قرار دارند را تفسیر و اجرا می‌کند.

اگر نیاز به کسب اطلاعات جامع‌تر و با جزئیات بیشتری دارید توصیه می‌کنم صفحه پی‌اچ‌پی در ویکی‌پدیا را حتما مطالعه کنید.